De poort waar de student onderzoeker wordt

Over de bijdrage van Hans Coppens “Open aspecten van het Japanologie-curriculum” op het seminar “Open Minds”, Leuven, 12 januari 2006.

Hans Coppens, praktijkassistent en docent Japanologie aan de K.U.Leuven, heeft heel inspirerend gesproken over het open source model en zijn toepassingen op de studie Japanologie.

Je wordt gemakkelijk binnen de wereld van de Leuvense Japanologische studies gelokt, als je zelfs maar een blik werpt op de virtuele ‘poort’ van deze Leuvense opleiding.

De akira portal site (http://akira.arts.kuleuven.ac.be) verwelkomt de gebruiker met een elegante en functionele uitstraling. Op deze portal heb je een overzicht van veel andere sites die interessant voor een Japanoloog kunnen zijn. De sites die je vanuit de portal kan betreden met een simpele klik, zijn van verschillende aard.
Sommige (onder het kopje ‘intranet links’) zijn gereserveerd voor studenten en staff van de Universiteit Leuven (username en password zijn vereist); anderen fungeren juist als visitekaartje van de opleiding voor de buitenwereld; dan heb je inhoudelijke stukjes die relevant voor alle geïnteresseerden zijn, weblogs (waarover hieronder meer) en nuttige Japan links.

Deze portal leidt je naar een flexibele virtuele ruimte (je zou hem misschien als een grenzeloze leeromgeving kunnen zien) waar men op een heel aantrekkelijke manier kan communiceren en samenwerken met mensen van binnen en buiten de faculteit. De studenten en docenten van deze specifieke Leuvense opleiding worden zo aangemoedigd om te interageren met elkaar en met experts van buiten de faculteit. Op deze manier wordt een soort van open leergemeenschap geschapen die voorbij de grenzen van faculteit en land gaat.

Andere traditionele vormen van interactie worden ook hergedefinieerd, bijvoorbeeld die tussen docenten en studenten. Vooral de rol van de studenten wordt anders dan in een faculteit die geen gestructureerde toegang heeft tot een soortgelijke leeromgeving. De studenten worden namelijk benaderd als jonge medeonderzoekers. Vanaf hun eerste jaar wordt de nadruk niet op het memoriseren en reproduceren van informatie gelegd, maar op het ontwikkelen en trainen van hun methodologische vaardigheden en en passent ook op hun ICT vaardigheden. Als de studenten in hun derde jaar een essay of een scriptie moeten schrijven, dan beschikken zij daardoor reeds over de vaardigheden die daarvoor vereist zijn. Denk aan het omgaan met verschillende bronnen van informatie, het duidelijk structureren van gegevens, het presenteren van hun betoog en het geven en ondersteunen van hun persoonlijke interpretatie. De studenten Japanologie in Leuven worden gradueel en eveneens vanaf hun eerste jaar getraind in het schrijven en publiceren van stukken. In hun eerste jaar, wanneer het meer over het verzamelen en filtreren van informatie gaat dan om het geven van een eigen interpretatie, moeten ze zich in een genre bekwaam maken dat overeenkomt met de eerste fase van een onderzoek: elke student wordt verzocht om een onderwerp uit de syllabus, die natuurlijk online te vinden is, uit te breiden en er een soort van wikipedia entry van maken. Vanwege de overlap tussen de onderwerpen ontstaan er onderlinge discussies wanneer de studenten aan hun entries schrijven. De studenten worden aldus gestimuleerd om een actieve rol te nemen in het leerproces en ook om elkaar helpen. Soms leidt dit tot gezonde vormen van competitie.

Niet alleen worden de studenten als beginnende onderzoekers gezien, ze maken als het ware ook deel uit van het onderzoeksteam van de faculteit. Ze worden aangemoedigd om niet alleen de definitieve producten te publiceren maar alle stappen van hun onderzoek. Zo kunnen ze bijvoorbeeld al een jaar voordat ze aan hun scriptie gaan beginnen online een bibliografie aanleveren. Vaak leidt dit tot het uitwisselen van tips die later een breed fundament aan hun werk geven als ze daadwerkelijk beginnen te schrijven.

Wat heel belangrijk en pedagogisch goed voor studenten is, is als de senior leden van een faculteit aan open onderzoek doen. Docenten, die bijvoorbeeld op hun weblogs laten zien wat welke delen van hun onderzoek nog niet klaar zijn, geven zo het goede voorbeeld. Studenten zien zo hoe een onderzoek ontstaat en hoe het zich ontwikkelt. Bovendien kunnen ze zelfs alvast participeren aan het onderzoek. Bijvoorbeeld door het stellen van vragen en het geven van reacties op de weblog entries van de docenten. Op deze manier vervagen de traditionele grenzen tussen onderwijs en onderzoek, tussen docent en student.

De aanmoediging om te publiceren op weblogs op verschillende momenten gedurende het leerproces heeft ook andere positieve gevolgen voor studenten die vanaf het begin als jonge onderzoekers worden behandeld: hun weblog entries kunnen fungeren als een persoonlijke database; ze krijgen heel snel feedback van andere studenten, maar ook van docenten en onderzoekers van buiten hun universiteit. Hiermee wordt bovendien een eigen netwerk van mensen die aan hetzelfde onderwerp werken gecreëerd.

Het zou heel mooi zijn als andere opleidingen het voorbeeld van de Leuvense Japanologen zouden willen volgen.

Chiara Robbiano
Jeroen Leijen
Afd. ICT&O, Cleveringa Instituut
Faculteit der Rechtsgeleerdheid
Universiteit Leiden

Leave a Reply