Software notice

My Software Notice

From time to time I write some software. Well, I do some coding. I am by no means a professional programmer. My work includes only small projects en concepts. Most of the actual software is written in various script languages (perl, php, shell script, javascript).

My software is available under the M.I.T. licence unless stated otherwise.

In other words “Feel free to (re)use it”. However, use it at your own risk.
My software is most likely to be:

  • inefficient
  • insecure
  • ugly
  • poorly documented
  • clumsy

Still, I do appreciate feedback and comments.

Software license

Unless otherwise noted the following copyright notice and license terms
apply to all software and associated documentation created by me and
distributed on this site or as part of this site (including CSS
stylesheets, HTML templates, javascripts and so on):

Copyright (C) 2005-2007 Jeroen Leijen
(http://weblog.leidenuniv.nl/users/leijenjj)

Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a
copy of this software and associated documentation files (the “Software”),
to deal in the Software without restriction, including without limitation
the rights to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense,
and/or sell copies of the Software, and to permit persons to whom the
Software is furnished to do so, subject to the following conditions:

The above copyright notice and this permission notice shall be included in
all copies or substantial portions of the Software.

THE SOFTWARE IS PROVIDED “AS IS”, WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR
IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY,
FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL
THE AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER
LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING
FROM, OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER
DEALINGS IN THE SOFTWARE

JuraWiki.de, een interview met oprichter Ralf Zosel

Een interview met de initiatiefnemer van JuraWiki.de. Deze Duitstalige wiki website is gewijd aan het thema Recht. In het interview wordt gevraagd naar het ontstaan, het gebruik en de betekenis van JuraWiki.de. De achterliggende vraag daarbij is of JuraWiki.de kan dienen als voorbeeld van een wiki voor een virtuele onderwijs- en onderzoeksgemeenschap voor het academisch juridisch onderwijs, zoals de virtuele gemeenschap van de Japanse Studies K.U. Leuven dat is voor Japanologie. In dit artikel wordt ook een korte typering van wiki’s gegeven.

Tijdens het seminar “Open Minds“, Leuven 12 januari 2006 luisterde ik naar een verhaal van Hans Coppens over “open aspecten van het Japanologie-curriculum in Leuven”. Onderdeel van dat curriculum is het gebruik van een open virtuele onderwijs- en onderzoeksgemeenschap op internet. Een zogenaamde wiki website maakt daar onderdeel van uit. In deze wiki zijn studenten, docenten en onderzoekers actief. Zij werken daarin onder meer thema’s uit, publiceren artikels, lanceren ideeën, becommentariën elkaar, verzamelen bronnen en vragen elkaar om feedback. “De studenten en docenten van deze specifieke Leuvense opleiding worden zo aangemoedigd om te interageren met elkaar en met experts van buiten de faculteit. Op deze manier wordt een soort van open leergemeenschap geschapen die voorbij de grenzen van faculteit en land gaat.” (Leijen-Robbiano, 2006).

Kort gezegd is een wiki een website waarin iedereen, dat wil zeggen iedere bezoeker, kan meeschrijven aan de inhoud daarvan. Bovendien is het resultaat van ieders bijdrage direct zichtbaar en kunnen er pagina’s voor nieuwe onderwerpen aangemaakt worden. In een wiki wordt aan versiemanagement gedaan, onder meer om “vandalisme” aan teksten te voorkomen. Zo nodig kan de beheerder van een wiki een oudere versie van een tekst terugzetten. Dankzij het versiemanagement is ook mooi de ontstaansgeschiedenis van een tekst zichtbaar. John Udell heeft een mooie visuele weergave van versiebeheer in een wiki gemaakt. Voor wie meer wil weten over wiki’s verwijs ik naar de uitgebreide uitleg in de Wikipedia. De Wikipedia is een publieke encyclopedie, die op haar beurt in een wiki website wordt geschreven. Voor wie meer wil lezen over de didactische mogelijkheden van wiki’s verwijs ik naar het interessante artikel Wiki Pedagogy van R. Fountain).

Het verhaal van Hans Coppens inspireerde mij en ik was nieuwsgierig geworden of er misschien vergelijkbare virtuele onderwijs- en onderzoeksgemeenschappen rond het thema recht te vinden zouden zijn. Ik ben van mening dat ook het juridisch academisch onderwijs zou kunnen profiteren van het gebruik van dit soort virtuele gemeenschappen. Met een aansprekend voorbeeld zou ik ook bij anderen zoals docenten en bestuurders belangstelling kunnen opwekken.

De belangrijkste vondst tijdens mijn zoektocht naar een goed voorbeeld was de hoofdzakelijk Duitstalige website JuraWiki.de. Zo op het eerste gezicht had JuraWiki.de wel iets weg van de virtuele gemeenschap van de Leuvense Japanse Studies. Ik wilde er meer over te weten zien te komen. JuraWiki.de initiatiefnemer Ralf Zosel reageerde positief op mijn voorstel om hem te interviewen. Dit interview vond plaats op 17 februari 2006 via een Skype gesprek.

De website JuraWiki.de is ontstaan in de zomer van 2002 als privé initiatief van Ralf Zosel. Hij studeerde destijds aan de juridische faculteit van de Universität des Saarlandes. Met JuraWiki.de beoogde Zosel een “freien Kommunikations- und Kooperations-Plattform für Juristen im Web” te starten. Het doel van de site is omschreven in de welkomstpagina: “Das JuraWiki bietet allen Juristen und juristisch Interessierten die Möglichkeit, ihr Wissen zu erweitern und mit eigenen Beiträgen, Ergänzungen, Korrekturen etc. die bereits vorhandenen Informationen zu vervollstädigen”. Gelet op de doelstelling van de site is de keuze voor een wiki website goed te begrijpen. Inmiddels is Zosel werkzaam bij Juris.de. Hij heeft zijn werkgever ook laten kennismaken met het wiki fenomeen: “Inmiddels heeft een wiki ons intranet vervangen, dat werkt zoveel beter.”

Op JuraWiki.de is informatie te vinden over een veelvoud aan onderwerpen die voor juristen en juridisch geïnteresseerden relevant kunnen zijn. In het overzicht van de hoofdthema’s zijn onder meer opgenomen: de beschrijving van juridische deelgebieden (met definities en weblinks), overzicht van juridische opleidingen, informatie over het beroepsveld, hulpmiddelen voor de professional (juridische software, wettenbanken, links naar digitaliseringsprojecten etc.), tips voor de studie en actuele juridische discussies. Alle teksten hebben gemeen dat ze geschreven, verbeterd of aangevuld zijn door de bezoekerskring van de website. Maar de site bevat niet alleen tekst. Er zijn ook podcasts te vinden en bijvoorbeeld geluidsfragmenten met de juiste uitspraak van juridische begrippen. Op mijn vraag aan Ralf Zosel door wie hij denkt dat de JuraWiki.de vooral gebruikt wordt antwoord hij: “Op dit moment zijn het vooral studenten van de de uni saarland en mensen uit de Duitse Jura-Weblog scene die actief zijn op JuraWiki.de. Maar ik zie ook wel bijdragen van studenten uit de rest van het land.”

Gelet op mijn achterliggende vraag vroeg ik Ralf Zosel naar de eventuele
onderwijs- of onderzoekstoepassingen van JuraWiki.de. Hij vertelt dat er geen integratie met het curriculum is. “De JuraWiki.de is bovendien op geen enkele formele wijze verbonden aan de Universität des Saarlandes.” Er zijn wel enkele hoogleraren die enthousiast zijn zegt Zosel: “Prof. Herberger en Prof. Rüßmann hebben vanaf het begin belangstelling gehad. Zij maakten melding van JuraWiki.de tijdens de colleges en riepen studenten op om daar een bijdrage aan te leveren.” Dit leidde onder meer tot het schrijven van “die ProjektHomepage der ErstSemester an der Uni Saarbrücken im WS 2005/2006”. Een semesterpagina bevat allerlei informatie met betrekking tot een semester: roosters, vragen, weblinks, tips etc.. Of, zoals Ralf Zosel het formuleert “Hier sollen also die Sachen hin, die nicht unbedingt für alle ErstSemester (bundesweit) von Interesse sind, sondern eher speziell die Studenten in Saarbrücken betreffen.” De semesterpagina’s lijken redelijk goed gebruikt te worden. Zie bijvoorbeeld SechstSemesterSb. Onduidelijk is echter welke status de informatie op een dergelijke pagina heeft. Is de inhoud wel juist? Kloppen de data en tijden op de roosters? Typische wiki gerelateerde vragen. Opvallend zijn overigens de vele links op een semesterpagina naar Vorlesungen (colleges) van individuele vakken.
Zie bijvoorbeeld Vorlesung “Rechtsgestaltung im Privatrecht”, Vorlesung: Besonderes Verwaltungsrecht III – Wirtschaftverwaltungsrecht, Saarheimer Fälle
zum Staats- und Verwaltungsrecht
en Vorlesung Gesellschaftsrecht.
Het lijkt erop dat de Universität des Saarlandes geen digitale leeromgeving gebruikt maar men Folien (sheets), Skripte (teksten) en Fällen (casus) via reguliere, vaak versplinterde, websites publiceert. Dat kan een deel van het succes van de semesterpagina’s verklaren.
Studenten hebben de JuraWike.de verder gebruikt voor Probeklausuren. Dat zijn oefeningen in het oplossen van onder meer casus. Zie bijvoorbeeld de Probeklausur über aktuelle Themen des SchuldRecht.

Het is bekend dat het moeilijk is om een on-line community actief te krijgen en te houden. Ik vroeg me af hoe dat bij de JuraWiki.de is gegaan: “Ralf, wat voor knelpunten ben je tegengekomen bij het opstarten van JuraWiki. Wat heb je geleerd?”. “Je moet je realiseren dat je voor het opzetten van een succesvolle wiki website een investering moet doen. Er moet een actieve gemeenschap ontstaan. Dat kost veel tijd. Ik plaatste in het begin zelf veel content en maakte reclame op de universiteit met onder meer flyers.” Twee andere hulpmiddelen die Ralf Zosel gebruikt om de gemeenschap actief te houden zijn de JuraChat en het Wikitreffen. Beide bedoeld om de gemeenschap een gevoel van samenhorigheid te geven en om de JuraWiki.de een menselijk aanspreekpunt te geven. De WikiTreffen voegen bovendien een fysieke component toe. Men ontmoet elkaar. Inmiddels is Ralf Zosel erin geslaagd om een actieve gemeenschap rond JuraWiki.de op te bouwen. “Ik hoef me tijdens mijn vakantie geen zorgen meer te maken over de site, die blijft in leven.”
Over de toekomst van JuraWiki.de vertelt hij het volgende: “Er zijn telkens nieuwe initiatieven. Zo zijn we begonnen met podcasts, net als bij jullie op de Universiteit Leiden trouwens. Ik streef er verder naar om de JuraWiki.de een meer landelijke betekenis te geven. We maken ons een beetje los van de universiteit. Dat is bovendien wel zo zuiver omdat er geen formele verbintenis met de uni is.” Hij geeft tenslotte aan dat het hem een leuk idee lijkt om studenten uit Leiden uit te nodigen om ook een bijdrage aan JuraWiki.de te leveren. “De site zou bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden voor
rechtsvergelijking in het kader van een scriptie of paper.”

Is JuraWiki.de nu te vergelijken met de wiki uit de virtuele gemeenschap van het Japanologie-curriculum in Leuven? Op de welkomstpagina van JuraWiki.de zien we al een eerste verschil. De doelgroep beperkt zich niet tot studenten en universitaire onderzoekers. Deze twee groepen zijn in Leuven wel de primaire doelgroep. Een ander belangrijk verschil is dat de JuraWiki.de een privé initiatief is en niet verbonden is aan een universiteit. Weliswaar is er een band met de juridische faculteit van de Universität des Saarlandes maar deze is niet formeel. Ik concludeer dat JuraWiki.de eerder te vergelijken valt met andere onafhankelijke themawebsites dan met de wiki uit de virtuele gemeenschap van het Japanologie-curriculum. JuraWiki.de heeft door het gebruik van wiki techniek wel een echt gemeenschapskarakter. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Nederlandse themasite Recht.nl.
JuraWiki.de is ondanks het feit dat het privé initiatief is wel degelijk geschikt als platform om in het onderwijs te gebruiken. Dat blijkt onder meer uit de vele bijdragen van studenten, de pagina’s die gewijd zijn aan colleges en de experimenten van een aantal hoogleraren. De site als geheel bevat veel waardevolle informatie voor iedereen die zich met het (Duitse) recht bezig houdt.

Tenslotte vraag ik me af of een RechtWiki.nl een bestaansrecht kan hebben. De ruimte lijkt echter al ingepikt door Rechtenforum.nl. Deze site maakt echter geen gebruik van een wiki. Rechtenforum is een “online community voor beginnende juristen”, “‘live’ sinds 18 december 2003. Echt nog een pril initiatief van twee studenten”. De site lijkt levendig. In de rubriek ‘visie’ zijn bijvoorbeeld bijdragen te vinden van personen werkzaam in het juridische beroepsveld. De rubriek ‘downloads’ bevat onder meer ingezonden papers, scripties en samenvattingen. In de verschillende fora is onder meer de categorie ‘rechtshulp’ te vinden. Iedereen die zich via de site registreert kan hier zijn rechtsvraag stellen in de hoop dat iemand een zinvol antwoord geeft. Met alle activiteit in Rechtenforum.nl lijkt Jurawiki.nl voorlopig erg virtueel te blijven. Tenzij een Universiteit zich serieus druk gaat maken over het gebruik van wiki’s in het juridisch onderwijs zoals we dat gezien hebben in Leuven.

Verwijzingen

Literatuur

Websites

Zelf aan de slag met wiki’s

Deze week is mijn weblog één jaar oud

Deze week is het precies een jaar geleden dat ik mijn eerste bericht op deze weblog plaatste. Tijd om eens terug te kijken. Wat heeft het opgeleverd? Om te beginnen wat statistieken:
– 30 berichten
– 11 commentaren
– een handjevol serieuze trackbacks
– teveel spam trackbacks (trackback staat nu uit)
– meer dan honderd spam commentaren
– 1 nieuwe vormgeving
– gemiddeld 409 individuele bezoekers per maand
– totaal bijna 5000 individuele bezoekers

Deze getallen zeggen natuurlijk verder niets over de betekenis van mijn weblog. Waarom houd ik die eigenlijk bij? Het kost me tijd en ik weet niet eens zeker of ik wel gelezen wordt. De 7000 pageloads geven geen antwoord op de vraag of mijn schrijfsels gewaardeerd worden. Toch maakt me dat kennelijk niet uit. Anders was ik er al mee gestopt. Het geeft me voldoening om een stukje te schrijven en vooral om het te publiceren. Alleen al de gedachte aan een lezer die iets van mij opsteekt, een idee krijgt of aan het denken slaat is voor mij voldoende om te blijven publiceren. Of ik er werkelijk in slaag om iets zinvols bij te dragen kan ik zelf niet beoordelen. Ik nodig u, mijn lezer, uit om daar iets over te zeggen. De commentaar functie van deze weblog is slechts een muisklik weg. Tenslotte nog een poging om toch iets van objectieve betekenis aan deze weblog te geven. Ik vermoed dat mijn weblog een bijdrage levert aan de volgende persoonlijke professionele activiteiten:

  • zichtbaarheid van mijn werk en expertise (ik maakte meer dan eens mee dat een college of iemand van een andere universiteit of instelling mij belde naar aanleiding van een publicatie, NB google is erg weblog vriendelijk)

  • netwerk vorming (via commentaren op mijn stukjes en mijn commentaren op stukjes van anderen maak ik deel uit van een netwerk van vakgenoten)

  • kennisdeling (resultaten van eigen onderzoek komen beschikbaar voor anderen)

  • opinievorming (ik schrijf regelmatig over open source software en het belang van open standaarden)

  • ontsluiting en archivering van documenten (de weblog is erg handig om notities, presentaties en publicaties etc. overal te wereld toegankelijk te hebben, de zoekmachine en de indeling in categorieën en datum geven bovendien structuur)

  • schrijfvaardigheid (veel schrijven helpt, ook al zijn het kleine stukjes, iedere keer als ik iets voor mijn weblog schrijf heb ik het gevoel een betere schrijver te worden)

De oogst van het eerste jaar